Japanse gebruiken en omgangsvormen: do's & don'ts

Wie naar Japan gaat zal het direct opvallen. De Japanse cultuur en hoe mensen met elkaar omgaan verschillen nogal met wat wij Nederlanders gewend zijn. Japanners leven volgens strikte normen en waarden en hebben nogal wat gebruiken en omgangsvormen waar wij als buitenlanders (gaijin) geen weet van hebben. Uiteraard hebben ze er begrip voor dat wij niet alle gedragsregels kennen en niemand zal je er snel op aanspreken. Ga je op reis naar Japan dan is het toch handig om een aantal dingen te weten.

Geschreven door Karin en Frank. Gebaseerd op onze eigen reizen naar Japan en onze contacten in Japan. Laatst bijgewerkt op 30 augustus 2026.

Ontmoeten en groeten

In Nederland is het heel gebruikelijk om elkaar een hand te geven bij een begroeting, of als het een goede vriend of familie is begroeten we elkaar met één of meerdere kussen. Japanners geven elkaar geen hand bij een begroeting, ze buigen. Hoe meer respect je hebt voor de ander, des te dieper wordt er gebogen. Eigenlijk is het zo dat er bij een begroeting geen lichamelijk contact is. Weet je dat je iemand van Japanse afkomst gaat ontmoeten en weet je niet goed wat te doen? Wacht dan even af. Je ziet snel genoeg of iemand aanstalten maakt voor een buiging of misschien past deze persoon zich wel aan jou aan en geeft hij je een hand, ook dat zie je snel. Bij een eerste ontmoeting is het overigens, in tegenstelling tot bij ons in Nederland, wel heel normaal dat je naar elkaars leeftijd vraagt.

Schoenen uit, slippers aan

Word je bij mensen thuis uitgenodigd? Dan is het gebruikelijk om je schoenen uit te doen voor je de woning betreedt. Meestal is er vooraan in de woning een halletje waar je je schoenen kunt laten. Japanners doen dit uit hygiënisch oogpunt en uit respect voor de plek waar ze wonen. Niet alleen bij mensen thuis is het gebruikelijk om je schoenen uit te doen. Het kan ook zijn dat je bij andere plekken zoals bijvoorbeeld bij een tempel, museum of een pashokje in een warenhuis je schoenen uit moet doen. Toen wij een historisch gebouw (de woning van de één van de oprichters van Mitsubishi) wilden bezichtigen kregen we na het betalen van de entree een tasje mee om onze schoenen in te doen en liepen we op onze sokken door het pand.

Ook bij sommige accommodaties is het gebruikelijk om je schoenen uit te doen. Dit geldt vooral voor traditionele ryokans en ruimtes met tatamimatten. In gewone westerse hotels hoeft dit meestal niet, al liggen er vaak slippers klaar voor gebruik in de kamer.

Onze ervaring met slippers

Bij de accommodaties waar wij verbleven, stonden bij de deur van onze kamer slippers voor ons klaar. Op het terras stonden speciale buitenslippers en bij het toilet lagen aparte toiletslippers.

Tip: Let vooral op dat je de toiletslippers weer uittrekt wanneer je het toilet verlaat. Met toiletslippers door de accommodatie lopen is behoorlijk gênant; je kunt het een beetje vergelijken met rondlopen met een lange strook toiletpapier aan je schoen.

Waardering: 9.0

Tip! Hakone Ashinoko Hanaori

Persoonlijke tip!

Nadat we een paar dagen in Tokyo waren geweest bezochten we Hakone. Een prachtig groen gebied, ideaal om even te ontsnappen aan de drukte en hectiek van de grote stad. We verbleven hier in een luxe ryokan waar bij zowat elke ruimte slippers voor ons klaarstonden. Bij het binnenkomen van onze ruime kamer, bij het toilet en buiten op het terras. Deze ryokan heeft een onsen en ook een privé onsen, waar we zelf gebruik van maakten. In de omgeving van dit hotel maak je schitterende wandelingen en heb je uitzicht op Mount Fuji. Wij kunnen deze ryokan van harte aanbevelen, een aanrader!
Meer info & boeken

Foto's maken van geisha's en andere mensen in het openbaar

Wie naar Japan gaat zal het direct ervaren. Er zijn veel momenten waarop je een foto wilt maken! De natuur is op veel plaatsen zeer fraai en steden zoals Tokyo zijn ’s avonds zo mooi verlicht dat het zeker de moeite waard is om je camera mee te nemen. En niet alleen Tokyo. Ook de voormalige hoofdstad Kyoto is absoluut prachtig om te fotograferen. In sommige wijken kom je geisha’s tegen op straat. In Kyoto worden zij meestal geiko genoemd en wordt de wijk Gion bijvoorbeeld ook wel het ‘Geisha-district’ genoemd.

• Bekijk hotels in het Geisha-district Gion bij Booking.com.

Natuurlijk is het begrijpelijk dat je geisha’s wilt fotograferen. Je ziet ze immers niet elke dag zomaar op straat lopen. Bedenk wel dat veel toeristen hen willen fotograferen en dat zij soms zelfs worden gevolgd door mensen met een camera. Geen fijne situatie voor hen! Houd een geiko of maiko daarom nooit tegen en loop niet achter haar aan om een foto te maken. In verschillende delen van Gion, waaronder privéstraten, is fotograferen bovendien verboden. Let daarom altijd goed op de plaatselijke borden en aanwijzingen.

Tip van Karin: Zo vraag je toestemming voor een foto

Wil je iemand in het openbaar fotograferen? Vraag dan eerst toestemming. Toon je camera of telefoon, houd die even omhoog en vraag: “ii desu ka?” Dit betekent: “Is het goed?”. Je kunt ook een gebaar maken alsof je een foto neemt. Aan de reactie merk je meestal of iemand toestemming geeft. Respecteer altijd een ‘nee’ en houd gepaste afstand.

Fooi geven in Japan

Is het in Nederland gebruikelijk om een fooi te geven in bijvoorbeeld een restaurant, in Japan is dit niet het geval. Je laat het zelfs liever achterwege. Maak je in dit land gebruik van een taxi, eet je in een hotel, restaurant of bar, in Japan wordt nergens een fooi gegeven. Het wordt zelfs als een belediging ervaren als je het wel doet.

Wil je weten of je in Japan het beste met contant geld, pinpas of creditcard kunt betalen? Lees dan ook onze informatie over betalen in Japan.

Onze ervaring: netjes in de rij

Tijdens onze eerste reis ontdekten we hoe precies wachtrijen soms zijn aangegeven. Bij een McDonald's stonden wij een beetje schuin naast elkaar te wachten. Een medewerkster kwam achter de balie vandaan, nam mij vriendelijk bij de arm en begeleidde mij naar een plek voor mijn partner, zodat we netjes achter elkaar stonden.

Later, bij de bushalte van ons hotel, kwam iemand naar ons toe om ons op de gemarkeerde lijn te wijzen waar we moesten wachten. Sindsdien letten wij extra op bordjes en lijnen op de grond.

Onze tip: kijk eerst of de wachtrij is aangegeven en sluit daar aan. Twijfel je, kijk dan hoe anderen staan of vraag het even.

Mondkapjes: niet voor smog maar voor gezondheid en uit beleefdheid

Wie in Japan rondloopt, valt het meteen op dat veel Japanners een mondkapje dragen. Dit is meestal niet vanwege luchtvervuiling. Mondkapjes waren in Japan al lang voor de coronapandemie een vertrouwd onderdeel van het straatbeeld. Mensen dragen ze bijvoorbeeld om te voorkomen dat ze anderen besmetten wanneer ze verkouden zijn of moeten hoesten. Het wordt gezien als beleefd om op die manier rekening te houden met de mensen om je heen.

Mondkapjes worden ook gedragen ter bescherming tegen ziektekiemen of pollen, bijvoorbeeld tijdens het hooikoortsseizoen. Uiteraard is een mondkapje ook handig als je geen tijd hebt om jezelf te scheren of op te maken. Is het buiten koud dan zijn er extra dikke mondkapjes te koop zodat ze je gezicht warm houden. En wil je enigszins onherkenbaar over straat dan draag je een mondkapje en een zonnebril. Tot slot zijn er voor wie wil ook mondkapjes met hippe designs en motiefjes te koop.

Eten en drinken in het openbaar

Toen wij voor het eerst in Japan waren, viel ons meteen op hoe schoon de straten waren. Ook merkten we dat eten of drinken tijdens het lopen er minder gebruikelijk is dan in Nederland. Koop je iets bij een verkoopautomaat, eetkraampje of konbini (gemakswinkel)? Nuttig het dan bij voorkeur ter plekke. Gebruik daarna de daarvoor bestemde afvalbak of neem de verpakking mee. In lokale treinen, metro’s en stadsbussen wordt uitgebreid eten meestal niet op prijs gesteld. Een drankje kan doorgaans wel, zolang je geen overlast veroorzaakt. In langeafstandstreinen, waaronder de shinkansen, is eten juist heel gebruikelijk. Veel reizigers nemen een ekiben mee: een lunchbox die speciaal voor de treinreis wordt verkocht. Laat je zitplaats na afloop netjes achter en neem je afval mee of gooi het in de daarvoor bestemde afvalbak.

Neus snuiten in het openbaar

Eén van de dingen die je liever niet doet in Japan is het snuiten van je neus in het openbaar. Dit wordt gezien als één van de meest walgelijke dingen die je kunt doen en is vergelijkbaar met het laten van een wind in het openbaar. Ben je verkouden of heb je een loopneus? Dan is het beter om zo subtiel mogelijk je neus op te halen.

Kleding

Het viel ons meteen op toen wij in Tokyo rondliepen. De gemiddelde Japanner is keurig gekleed. Je ziet er niemand in bijvoorbeeld een gerafelde korte spijkerbroek met een hemdje. Iedereen loopt er netjes gekleed, in een pak, blouse of poloshirt. De standaard qua kleding ligt er net wat hoger dan in Nederland. Uiteraard moet je zelf weten hoe je gekleed gaat tijdens je vakantie. Het is echter altijd handig om daar rekening mee te houden en niet alleen je 'korte broek en hemdje' mee te nemen maar ook wat 'nette' kleding zodat je altijd kunt kiezen wat je aandoet.

Links rijden, lopen en staan

Neem je in Japan deel aan het verkeer dan wordt er aan de linkerkant van de weg gereden. En niet alleen op wegen zie je dit terug, ook op het trottoir wordt links gelopen. Ben je in een warenhuis met meerdere verdiepingen en maak je gebruik van de roltrap? Op roltrappen zul je nog regelmatig zien dat reizigers één kant vrijhouden voor mensen die willen doorlopen. Traditioneel staat men in Tokyo vaak links en in Osaka juist rechts om ruimte te maken. Japanse vervoersbedrijven vragen reizigers tegenwoordig echter om niet op roltrappen te lopen maar om stil te blijven staan tot je boven of beneden bent.

Reizen met openbaar vervoer: etiquette

Baal jij weleens als je trein voor de zoveelste keer vertraging heeft? Dat zal je in Japan niet zo snel overkomen. Het Japanse openbaar vervoer is een van de beste netwerken ter wereld en als je trein misschien eens 2 minuten vertraging heeft is dat echt een uitzondering.

Reis je met een Japan Railpass met de shinkansen dan is het mogelijk een plaats in deze trein te reserveren. Zo ben je altijd verzekerd van een zitplaats en dat is toch fijn, zeker als je een langere tijd in deze trein zit. Het reserveren van een zitplaats kan op het JR-station bij de reserveringsloketten (midori no madoguchi).

Bekijk de tarieven

Japan Rail Pass

Wil je tijdens je rondreis meerdere steden bezoeken, zoals Tokyo, Kyoto en Hiroshima? Dan kan de Japan Rail Pass je veel gemak en flexibiliteit bieden. Met één pas reis je 7, 14 of 21 achtereenvolgende dagen onbeperkt op een groot deel van het JR-netwerk. Veel shinkansen, verschillende lokale JR-bussen en de JR-ferry naar Miyajima zijn inbegrepen. Je hoeft daardoor niet voor iedere rit een apart treinkaartje te kopen en kunt je reisroute gemakkelijker aanpassen. De pas is niet voor iedere reis voordeliger, dus vergelijk vooraf de prijs met de kosten van losse treinkaartjes voor jouw route.

Ontdek welke Japan Rail Pass bij jouw rondreis past

In Japan reizen dagelijks zo'n 40 miljoen mensen met de trein. Het is daarom heel gemakkelijk om je aan een ander te ergeren. Om dit zoveel mogelijk te vermijden is het handig om te weten wat de treinetiquette is.

Op het perron staan mensen keurig in de rij te wachten tot hun trein eraan komt. Pas zodra iedereen uit de trein is gaan treinreizigers heel rustig op zijn of haar beurt de trein in, geen gedrang en niemand gaat voor zijn of haar beurt. Sluit jezelf dus gewoon aan in de rij en wacht tot je kunt instappen.

Heb je trek tijdens de treinreis? In lokale treinen en metro’s wordt uitgebreid eten meestal niet op prijs gesteld, zeker niet wanneer het druk is. Eten in de trein levert namelijk vaak rotzooi en afval op en daar zit niemand op te wachten. In langeafstandstreinen, waaronder de shinkansen, is eten juist heel gebruikelijk. Veel reizigers nemen een ekiben mee: een lunchbox die speciaal voor onderweg wordt verkocht. Laat je zitplaats netjes achter en gooi je afval in de daarvoor bestemde afvalbak of neem het mee.

Hoe druk het soms ook kan zijn in de trein, het zal nooit lawaaierig zijn. Er wordt in treinen op gedempte toon of niet met elkaar gesproken en telefoneren in de trein is 'not done'.

Heb je een rugzak bij je? Doe hem dan af in de trein. Niemand vindt het prettig om met jouw rugzak aan de kant geduwd te worden, vaak zonder dat je het zelf in de gaten hebt.

Rondreizen Japan

Wil jij op rondreis naar Japan? Bij Djoser vind je fantastische rondreizen vanaf 10 dagen!

Bekijk rondreizen

Vliegtickets Japan

Zoek jij een vliegticket naar Japan? Bekijk de actuele tarieven van vliegtickets bij KLM!

Bekijk vliegtickets

Hotels Tokio

Zoek je een hotel, appartement of traditionele ryokan in Tokyo? Check het aanbod bij booking.com!

Bekijk accommodaties

Japan Rail Pass

Ontdek Japan per trein en supersnelle bullet train met de Japan Rail Pass! Doen!

Bekijk de tarieven